Is onzekerheid een emotie — of iets wat onder emoties ligt?

In alledaagse taal kan onzekerheid een gevoel benoemen. In InnerVoice betekent Onzekerheid iets breders: een veronderstelde onderliggende toestand die samen met Zekerheid elke menselijke emotie vormgeeft. Het verschil zit tussen benoemen wat je voelt en kijken naar wat daaronder mogelijk speelt.

Misschien zeg je: ‘Ik voel me onzeker’, voordat je de vrienden van je partner ontmoet of iemand je werk laat zien. Die omschrijving is nuttig. Maar vanuit InnerVoice komt er een andere vraag bij: wat voelt nu onzeker, onveilig, onbekend of boven je kunnen?

Wat betekent een alledaags gevoel van onzekerheid?

Een alledaags gevoel van onzekerheid is twijfel of onrust over jezelf of je situatie. Het woord brengt vaak meerdere ervaringen samen, in plaats van één duidelijk gevoel te benoemen.

Stel je voor dat je aankomt bij een etentje waar alle anderen elkaar lijken te kennen. Je blijft bij de deur staan, met je jas in je handen. Misschien ben je zenuwachtig om een gesprek te beginnen, schaam je je omdat je alleen staat, of ben je bang dat niemand je erbij wil hebben.

‘Ik voel me onzeker’ kan dat allemaal omvatten. Het lijkt een beetje op zeggen: ‘Het is slecht weer.’ Je hebt de ervaring beschreven, maar de wind nog niet van de regen onderscheiden.

Je hoeft niet de perfecte woorden voor emoties te kennen. Toch kan preciezer zijn helpen: ‘Ik ben bang om buitengesloten te worden’ vertelt je meer dan ‘Er is iets mis met mij.’ Een gevoel beschrijft een moment. Het bepaalt niet je hele karakter.

Wat betekent onderliggende Onzekerheid in InnerVoice?

In InnerVoice is Onzekerheid de onderliggende waarneming dat iets onzeker, onveilig, onbekend, bedreigend, boven je kunnen of onvoldoende onder controle is. Zekerheid benoemt de tegenovergestelde toestand: voldoende veiligheid, vertrouwdheid, vertrouwen, stabiliteit of het gevoel dat je iets aankunt.

Dit zijn begrippen binnen het model, niet simpelweg de gebruikelijke betekenissen van weinig eigenwaarde en zelfvertrouwen. Je kunt je op je werk bekwaam voelen, maar onzeker bij de zorg voor een pasgeboren baby. Bij goede vrienden kun je op je gemak zijn, en in een ruimte vol vreemden juist onrustig.

Denk aan koken voor gasten. Als je het recept kent, de ingrediënten hebt en het gerecht eerder hebt gemaakt, kan de taak behapbaar voelen. Als de oven tien minuten voordat iedereen arriveert uitvalt, verandert je gevoel van controle.

Vanuit InnerVoice verschuift daardoor de balans tussen Zekerheid en Onzekerheid. Je emotionele reactie kan mee veranderen: van plezier naar bezorgdheid, frustratie of paniek. De begrippen beschrijven je onderliggende verhouding tot de situatie, niet alleen of je je prettig of onprettig voelt.

Hoe hangt de balans tussen Zekerheid en Onzekerheid samen met emoties?

InnerVoice stelt dat een dynamische balans tussen Zekerheid en Onzekerheid de basis vormt van elke menselijke emotie. In dit werkmodel ontstaan emoties uit die balans en worden ze erdoor gevormd; Zekerheid en Onzekerheid zijn niet slechts twee extra emoties op een lijst.

Dat is een verdergaande stelling dan dat zelfvertrouwen soms je stemming beïnvloedt. Het model kijkt onder bekende begrippen als angst, boosheid, liefde en geluk om te onderzoeken hoe de onderliggende balans de ervaring vormgeeft.

Stel dat je een korte presentatie geeft. De ene week ken je de inhoud en vertrouw je erop dat je vragen kunt beantwoorden. De andere week voel je je onvoorbereid en verwacht je harde kritiek. Dezelfde vergaderruimte kan heel verschillende emotionele ervaringen oproepen.

InnerVoice verklaart dat contrast vanuit Zekerheid en Onzekerheid. Voorbereiding, vertrouwdheid en het gevoel dat je iets aankunt, veranderen je verhouding tot de taak. Dat maakt het publiek niet onbelangrijk. Een ondersteunende collega en een vijandige leidinggevende scheppen verschillende omstandigheden. Onder emoties kijken betekent niet dat je de wereld om je heen negeert.

Welke plek hebben de Stem van Onzekerheid en de Stem van Zekerheid?

De Stem van Onzekerheid en de Stem van Zekerheid zijn de namen die InnerVoice geeft aan deze dynamiek binnen je innerlijke dialoog. Ze beschrijven tegengestelde innerlijke standpunten, niet twee afzonderlijke mensen in jou.

Voor de presentatie zegt de Stem van Onzekerheid misschien: ‘Wat als je alles vergeet?’ De Stem van Zekerheid kan antwoorden: ‘Je kent de hoofdpunten. Je kunt even pauzeren en je aantekeningen bekijken.’

Je innerlijke stem is één manier om de balans op te merken, maar denken in woorden is niet de enige vorm van denken. Je kunt ook een gespannen buik, een beeld van mislukking of de neiging om weg te gaan opmerken, zonder een duidelijke zin in je hoofd te horen.

Betekent balans dat je onzekerheid moet kwijtraken?

Balans betekent een veranderende verhouding tussen beide stemmen, niet Onzekerheid uitbannen of Zekerheid maximaliseren. InnerVoice ziet nuttige voorzichtigheid en gefundeerd vertrouwen als partners.

Voordat je een belangrijke e-mail verstuurt, kan voorzichtigheid je helpen de bijlage te controleren. Vertrouwen kan je helpen op verzenden te drukken. Te veel twijfel kan het bericht eeuwig bij je concepten houden; ongeremd vertrouwen kan een nodige controle overslaan.

Benoem de volgende keer dat je je onzeker voelt het gevoel. Vraag je daarna af wat onzeker voelt en wat het beter hanteerbaar zou maken. Misschien heb je informatie, oefening, steun of een grens nodig. De nuttige verschuiving is van ‘Hoe stop ik dit gevoel?’ naar ‘Wat vraagt dit gevoel me op te merken?’