Kan onzekerheid schuilgaan achter extreem zelfvertrouwen?

Ja, onzekerheid kan schuilgaan achter extreem zelfvertrouwen. Iemand kan volkomen zeker klinken en vanbinnen toch bang zijn om te falen, afgewezen te worden of voor gek te staan. Maar uiterlijk zelfvertrouwen bewijst geen verborgen twijfel. Op je werk, aan de eettafel of bij je eigen beslissingen is de nuttige vraag niet alleen: “Hoe zelfverzekerd komt dit over?” Maar ook: “Is hier ruimte om vragen te stellen, te luisteren en van koers te veranderen?”

Hoe kan zelfverzekerd overkomen onzekerheid verhullen?

Zelfverzekerd overkomen kan onzekerheid verhullen wanneer stelligheid een manier wordt om geen twijfel te tonen. “Ik weet precies wat ik doe” zeggen kan makkelijker voelen dan toegeven: “Ik ben bang dat je minder van me zult denken.”

Stel dat je op je werk een plan presenteert. Een collega vraagt hoe je het budget hebt bepaald. Je hebt niet alle kosten gecontroleerd, maar in plaats van dat te zeggen, antwoord je: “Vertrouw me. Dit gaat werken.” Je stem wordt steviger terwijl je maag zich samentrekt.

Op dat moment kan zelfvertrouwen werken als een jas die je over een vlek aantrekt. Anderen zien de jas; de zorgen blijven eronder verborgen. Dat maakt niet al je zelfvertrouwen onecht. Je kunt in het plan geloven en tegelijk bang zijn dat blijkt dat je niet goed voorbereid bent. Beide kunnen aanwezig zijn.

Hoe werken de stem van zekerheid en de stem van onzekerheid op elkaar in?

InnerVoice stelt dat het dynamische evenwicht tussen Zekerheid en Onzekerheid aan de basis ligt van elke menselijke emotie. In je innerlijke dialoog zijn de stem van zekerheid en de stem van onzekerheid benamingen binnen het model voor verschillende perspectieven, niet twee afzonderlijke personen in je.

De stem van zekerheid kan zeggen: “Je hebt waardevolle vaardigheden. Laat van je horen.” De stem van onzekerheid kan antwoorden: “Wat als ze iets vragen waarop je geen antwoord hebt?” Zekerheid staat voor een gevoel van bekwaamheid, vertrouwdheid of veiligheid. Onzekerheid signaleert twijfel, een mogelijke dreiging of een gebrek aan controle.

Geen van beide perspectieven is simpelweg goed of slecht. Aanmoediging kan je helpen een bijdrage te leveren; voorzichtigheid kan je eraan herinneren je cijfers te controleren. Het wordt lastig wanneer het ene perspectief het andere buitensluit. En je hoeft ze niet als uitgesproken zinnen te ervaren. Je kunt ook beelden, gevoelens of impulsen opmerken.

Betekent extreem zelfvertrouwen altijd verborgen onzekerheid?

Nee. Extreem zelfvertrouwen kan voortkomen uit grote vaardigheid, een expressieve stijl, daadwerkelijke zelfoverschatting of meerdere dingen tegelijk. InnerVoice beschrijft ook een ongecontroleerde dominantie van de stem van zekerheid, waarbij nuttige twijfel te weinig aandacht krijgt.

Je kunt bijvoorbeeld een lastige reparatie in huis op je nemen omdat eerdere klussen goed gingen. “Ik kan alles aan”, denk je, en je slaat de instructies over. Daar hoeft geen angst om zwak te lijken achter te zitten. Misschien geef je je zelfvertrouwen gewoon meer gewicht dan de klus rechtvaardigt.

Deze mogelijkheden doen ertoe, want hetzelfde stellige antwoord kan uit verschillende innerlijke toestanden voortkomen. Feedback afwijzen kan iemand beschermen tegen schaamte, maar ook wijzen op de oprechte overtuiging dat diegene het beter weet. Soms is een bot antwoord gewoon een gehaast antwoord. Alleen de buitenkant geeft geen uitsluitsel.

Hoe kun je onderzoeken wat je eigen zelfvertrouwen doet?

Je kunt je zelfvertrouwen onderzoeken door op te merken wat er gebeurt wanneer het onzekerheid tegenkomt. Je reactie op een vraag kan je meer vertellen dan hoe daadkrachtig je je voelde voordat iemand die stelde.

Ga terug naar dat gesprek over het budget. Ben je nieuwsgierig naar de ontbrekende kostenpost, of wil je vooral het gesprek beëindigen? Kun je zeggen: “Goed punt, ik zoek het uit”? Of voelt iets controleren alsof je je positie binnen de groep verliest?

Vraag jezelf eens af: “Wat bescherm ik nu: de kwaliteit van deze beslissing, of het beeld dat ik altijd gelijk heb?” Je hoeft jezelf niet op je kop te geven. We hebben allemaal momenten waarop bekwaam overkomen dringend voelt. Door die druk te benoemen, krijg je de kans anders te reageren, zonder je idee of je moed op te geven.

Hoe kun je reageren op het extreme zelfvertrouwen van iemand anders?

Reageer op het extreme zelfvertrouwen van een ander door in te gaan op diens woorden en daden, in plaats van te beweren dat je diens verborgen gevoelens kent. Je kunt om argumenten vragen, vragen iets te controleren of een grens stellen zonder een diagnose te geven.

Zeg niet: “Je doet alleen zo zelfverzekerd omdat je onzeker bent”, maar probeer: “Je klinkt zeker. Welke informatie onderbouwt dat?” Als de ander je zorgen wegwuift, kun je zeggen: “Ik wil dit best overwegen, maar ik wil dat we eerst de risico’s bekijken.”

Let op patronen over langere tijd: zijn vragen welkom, worden fouten erkend en passen beloften bij de voorbereiding? Die patronen helpen je bepalen hoe je met iemand samenwerkt. Ze geven je nog steeds geen inkijkje in elke persoonlijke gedachte. Begrip voor een mogelijke innerlijke worsteling betekent niet dat je schadelijk gedrag moet accepteren.

Waar maakt evenwichtig zelfvertrouwen ruimte voor?

Evenwichtig zelfvertrouwen maakt ruimte voor zowel handelen als bijsturen. Bij InnerVoice betekent evenwicht een voortdurende wisselwerking tussen beide stemmen, niet maximaal zelfvertrouwen of de blijvende afwezigheid van twijfel.

Dit sluit aan bij de Vijfde transformatie, Word Vrienden met Je Innerlijke Stem: geen van beide perspectieven hoeft het zwijgen te worden opgelegd. Voel je de volgende keer druk om volkomen zeker te klinken, probeer dan één zin die beide ruimte geeft: “Ik denk dat dit kan werken, en ik wil dit onderdeel controleren.” Je houdt je richting vast en laat tegelijk ruimte om te leren.