Veroorzaakt angst onzekerheid, of geeft onzekerheid vorm aan angst?

InnerVoice stelt dat de balans tussen Zekerheid en Onzekerheid vormgeeft aan angst, in plaats van dat angst de basis is die onzekerheid veroorzaakt. De twee woorden zijn geen synoniemen. Onzekerheid beschrijft een onderliggend gevoel dat iets onveilig, onzeker, onbekend of te moeilijk voor je is. Angst is een emotionele reactie die door die onderliggende toestand wordt gevormd.

Dat verschil doet ertoe wanneer je een lastige e-mail opent, naar een onbekende plek rijdt of je voorbereidt om in een vergadering iets te zeggen. In plaats van alleen te vragen: “Hoe kom ik van mijn angst af?”, kun je vragen: “Wat voelt in deze situatie onveilig of te moeilijk voor mij?”

Wat is binnen InnerVoice het verschil tussen angst en Onzekerheid?

Onzekerheid is de naam die InnerVoice geeft aan een onderliggende ervaring van onzekerheid, dreiging of onvoldoende controle. Angst is een van de emotionele reacties die volgens het model voortkomen uit de dynamische balans tussen Onzekerheid en Zekerheid.

In het dagelijks taalgebruik betekent “onzeker” vaak dat je weinig zelfvertrouwen hebt. InnerVoice gebruikt het woord breder. Je kunt je op je werk bekwaam voelen, maar onzeker zijn als je langs een onverlichte weg naar huis loopt. Dat maakt je geen onzeker persoon. Het betekent dat iets aan deze situatie onveilig voelt.

Zekerheid is net zo breed. Het omvat voldoende vertrouwdheid, vertrouwen, stabiliteit, veiligheid of het gevoel dat je de situatie aankunt. Het betekent niet dat je zeker weet dat er niets mis kan gaan.

De bredere stelling van het denkkader is dat deze balans aan de basis ligt van elke menselijke emotie, niet alleen angst. Hier bekijken we wat die voorgestelde richting betekent wanneer je bang bent.

Waarom kan dezelfde situatie verschillende niveaus van angst oproepen?

InnerVoice verklaart verschillen in angstreacties vanuit ieders balans tussen Zekerheid en Onzekerheid ten opzichte van de situatie. De gebeurtenis telt mee, maar ook hoe vertrouwd je ermee bent, je voorbereiding en je gevoel dat je ermee kunt omgaan.

Stel je twee mensen voor die bij een drukke rotonde aankomen. De een is net begonnen met rijlessen. De ander rijdt deze route al jaren. Beiden zien hetzelfde verkeer, maar de leerling denkt misschien: “Ik kan dit allemaal niet bijhouden.” De ervaren bestuurder weet waar die moet kijken en wanneer die moet wachten.

Binnen het model helpt dat verschil in ervaren bekwaamheid het verschil in angst te verklaren. Het is niet simpelweg zo dat de een dapper is en de ander zwak.

Stel je nu voor dat een auto plotseling hun rijstrook op zwenkt. Ook bij de ervaren bestuurder kan de balans verschuiven. Ervaring beschermt je niet tegen gevaar. Zekerheid is situatiegebonden, en veranderende omstandigheden kunnen de emotionele reactie veranderen.

Hoe houden de stem van onzekerheid en de stem van zekerheid verband met angst?

De stem van onzekerheid en de stem van zekerheid zijn de namen die InnerVoice geeft aan de twee dynamieken zoals ze in je interne dialoog verschijnen. Ze kunnen bezorgdheid en bekwaamheid uitdrukken en je helpen op te merken wat je reactie vormt.

Voor een vergadering zegt de stem van onzekerheid misschien: “Wat als ze iets vragen waarop ik geen antwoord weet?” De stem van zekerheid kan antwoorden: “Ik ken de hoofdlijnen. Als ik iets niet weet, kan ik dat zeggen.”

Die standpunten laten meer zien dan “Ik ben bang.” Misschien gaat het niet om het spreken zelf, maar om de overtuiging dat je elk antwoord moet hebben. Dan kun je je voorbereiden op vragen, in plaats van te eisen dat je angst verdwijnt.

Dit zijn benamingen uit het model, geen twee afzonderlijke personen in jou. Angst hoeft ook niet te beginnen met een uitgesproken zin in je hoofd. Innerlijke stem betekent hier interne dialoog; denken in woorden is niet de enige vorm van denken. Je kunt spanning of een beeld opmerken voordat je er woorden voor vindt.

Betekent je zeker voelen dat je geen angst zou moeten hebben?

Nee. InnerVoice omschrijft balans als een voortdurende wisselwerking tussen beide stemmen, niet als de afwezigheid van angst of zo veel mogelijk vertrouwen. De stem van onzekerheid kan nuttige voorzichtigheid bieden, terwijl de stem van zekerheid zonder tegenwicht tot roekeloosheid kan leiden.

Stel je voor dat je een ladder gebruikt om een dakgoot schoon te maken. “Ik kan dit” kan je helpen te beginnen. “Controleer eerst de ondergrond en de ladder” kan voorkomen dat je een onverstandig risico neemt. Je hebt bekwaamheid én voorzichtigheid nodig, geen wedstrijd waarin vertrouwen moet winnen.

Kijken naar wat er vanbinnen gebeurt, neemt gevaar van buitenaf niet weg. Een wiebelende ladder moet worden vastgezet; opgewekter tegen jezelf praten lost dat niet op. Je veilig voelen en veilig zijn is niet altijd hetzelfde.

De vraag is dus niet: “Welke stem moet ik het zwijgen opleggen?” Maar: “Wat merkt elke stem op, en klopt dat met de feiten?” Angst kan wijzen op iets dat het controleren waard is, zonder je hele volgende stap te bepalen.

Hoe kun je de richting van Zekerheid en Onzekerheid naar angst gebruiken wanneer angst opkomt?

Gebruik de door InnerVoice voorgestelde richting om onder je angst te kijken naar de onzekerheid, het gevaar of wat je denkt niet te kunnen. Kies vervolgens een reactie die die zorg aanpakt, in plaats van alleen met het gevoel in discussie te gaan.

Als een onbekende taak je zorgen baart, vraag dan of iemand het voordoet. Als een moeilijk gesprek onvoorspelbaar voelt, schrijf dan je belangrijkste punt op. Als er echt gevaar is, neem dan afstand of zoek hulp. Verschillende zorgen vragen om verschillende reacties.

Je hoeft hier geen nieuwe test van te maken waarvoor je kunt zakken. Maak de volgende keer dat angst opkomt één zin af: “Wat hier onzeker of onveilig voelt, is…” Door die zorg te benoemen, geef je jezelf iets bruikbaarders om mee te werken dan “Ik zou niet bang moeten zijn.”