Waarom ben ik bang voor wat andere mensen denken?

Je kunt bang zijn voor wat anderen denken omdat je verwacht dat hun mening je iets kost: respect, erbij horen, een kans of het gevoel dat je goed genoeg bent. De angst kan er zijn voordat iemand een oordeel geeft. Je stelt je hun reactie voor en begint jezelf ertegen te beschermen.

Je stelt een vraag niet tijdens een vergadering. Je trekt iets anders aan voordat je vrienden ziet. Je verwijdert een bericht waarin je zegt wat je bedoelt. Niemand heeft nog bezwaar gemaakt, maar een denkbeeldig publiek bepaalt al mee wat je hierna doet.

Wat is een verwacht oordeel?

Een verwacht oordeel betekent dat je verwacht dat anderen je beoordelen voordat ze daadwerkelijk reageren. Je reageert op een voorspelling van hun oordeel, niet noodzakelijk op hun oordeel zelf.

Stel dat je tijdens een training op je werk een eenvoudige vraag wilt stellen. Je denkt: “Iedereen snapt het waarschijnlijk al. Ze zullen denken dat ik traag van begrip ben.” Je zwijgt. Wat je weet, is dat je uitleg nodig hebt. Wat je voorspelt, is dat ze minder van je zullen denken als je iets vraagt.

Die voorspelling kan net zo werkelijk voelen als een uitgesproken belediging. Toch kan er iemand zitten die blij is dat je het vraagt, iemand die nauwelijks luistert en iemand die duidelijke vragen nuttig vindt. Angst kan al die mogelijkheden terugbrengen tot één hard oordeel.

We kunnen geen gedachten lezen. Het belangrijke onderscheid is dat tussen “Ze zouden me kunnen beoordelen” en “Ze hebben hun oordeel al geveld.”

Hoe beïnvloedt de stem van onzekerheid je angst voor oordelen?

In het InnerVoice-model is de stem van onzekerheid het perspectief dat onzekerheid, mogelijke bedreigingen en twijfels over je vermogen om ermee om te gaan opmerkt. Als die stem overheerst, kan een mogelijke negatieve mening als een zeker gevaar gaan voelen.

InnerVoice stelt dat de dynamische balans tussen Zekerheid en Onzekerheid de basis vormt van elke menselijke emotie. Deze begrippen betekenen meer dan zelfvertrouwen en een laag zelfbeeld. Ze beschrijven je onderliggende gevoel van veiligheid, vertrouwdheid, bekwaamheid en onzekerheid in een situatie.

Bij angst voor oordelen kan de stem van onzekerheid zeggen: “Als ze dit idee niets vinden, verliezen ze hun respect voor mij.” Let op de sprong: een reactie op één idee wordt een oordeel over jouw volledige waarde.

De stem van zekerheid biedt een ander perspectief: “Ze zijn het misschien niet eens. Ik kan uitleggen, luisteren en bijsturen.” Deze stemmen zijn modelbegrippen voor perspectieven die op elkaar inwerken, geen afzonderlijke personen in jou. Je kunt ze ervaren als woorden, beelden of een gevoelde neiging, in plaats van een uitgesproken innerlijk debat.

Waarom kan een denkbeeldig oordeel zo persoonlijk voelen?

Een denkbeeldig oordeel voelt persoonlijk als je de goedkeuring van iemand anders verbindt aan acceptabel, bekwaam of welkom zijn. InnerVoice stelt dat aangeleerde lof, kritiek en verwachtingen de oordelen in je innerlijke dialoog mede kunnen vormen.

Misschien werd je vroeger uitgelachen om fouten. Misschien hoorde je vaak “Doe niet zo moeilijk”, of kreeg je vooral complimenten als je iets goed deed. Een keuze van nu kan dan een oude regel meedragen: “Blijf indruk maken”, “Blijf meegaand” of “Geef niemand een reden om je uit te lachen.”

Je hoeft niet één oorzaak uit je jeugd te achterhalen om te merken welke regel nu meespeelt. Vraag je af wat je vreest dat het oordeel zou betekenen. “Ze vinden mijn eten niet lekker” is iets anders dan “Ze vinden me een mislukkeling.” De tweede gedachte legt veel meer gewicht op het avondeten.

Je wens om erbij te horen is geen tekortkoming. Het wordt lastig als je elke onzekere reactie behandelt als een test waarvoor je moet slagen.

Hoe kan angst voor oordelen je keuzes sturen?

Angst voor oordelen kan je keuzes sturen doordat afkeuring vermijden belangrijker wordt dan je eigenlijke doel. Je kiest wat het veiligst lijkt voor je imago, in plaats van wat bij je behoeften of waarden past.

Je zegt weer ja tegen een gunst omdat nee zeggen egoïstisch kan lijken. Je verbergt je enthousiasme omdat iemand het misschien gek vindt. Je blijft je sollicitatie bijschaven omdat iemand je kan beoordelen zodra je die verstuurt.

Deze keuzes kunnen snel opluchting geven. Maar ze laten ook een vraag onbeantwoord: wat was er gebeurd als je iets had gezegd, had geweigerd of die sollicitatie had verstuurd? Een ongetoetste voorspelling kan de leiding blijven houden.

Toch hebben sommige oordelen echte gevolgen. De mening van een leidinggevende kan je werk beïnvloeden, en iemand bij wie je niet veilig bent, kan je straffen als je het oneens bent. Het doel is niet doen alsof elke situatie ongevaarlijk is. Het gaat erom een praktisch risico dat voorbereiding vraagt te onderscheiden van een gevreesd oordeel dat ontbrekende feiten invult.

Hoe breng je voorzichtigheid en de vrijheid om te handelen in balans?

Balans betekent dat de stem van onzekerheid risico’s mag signaleren, terwijl de stem van zekerheid een realistische reactie ondersteunt. Het betekent niet dat je twijfel het zwijgen oplegt of zeker weet dat iedereen je zal goedkeuren.

Beide perspectieven hebben iets bij te dragen. Onzekerheid kan je eraan herinneren je voor te bereiden of een gepast moment te kiezen. Zekerheid kan je eraan herinneren dat je met meningsverschillen kunt omgaan. Onbegrensde Zekerheid kan ook nuttige feedback wegwuiven: “Hun mening doet er niet toe.” Balans laat ruimte om te luisteren zonder je keuze uit handen te geven.

Probeer dit bij één kleine beslissing. Benoem je voorspelling: “Ik voorspel dat ze me lastig vinden.” Scheid die van wat je weet. Kies daarna een passende actie, zoals één duidelijke vraag stellen of één redelijke voorkeur uitspreken.

Dit past bij het doel van de vijfde transformatie, Word Vrienden met Je Innerlijke Stem: werk met beide perspectieven in plaats van er één uit te schakelen. Je mag waarde hechten aan wat mensen denken zonder hun denkbeeldige mening de doorslag te laten geven.